In Føroyskt

Vestnorræna ráðið Samstarv í Útnorði

Samanroknaði eru Útnorðurlondini av sonnum eitt sera stórt landafrøðiligt øki. Minsta Útnorðurlandið, Føroyar, eru einans knappar 1.400 km2 til støddar, men um havøkið verður roknað við, so fer støddin at tátta í 30.000 km2. Havið er fyri Útnorðurlond hvat skógur og akrar eru fyri onnur lond.

Føroyar og Ísland vórðu bygdar frá uml. ár 800 av norskum víkingum, meðan fyri Grønlands viðkomandi gongur søgan meira enn 5000 år aftur í tíðina. Umleið ár 982 komu norðbúgvar eisini til Grønlands, har teir búu í nærum 500 ár.

Í nýggjari tíð hevur nógv samband verið millum útnorðurlondini, serliga á fiskivinnuøkinum. Livikorini í hesum trimum londunum hava verið treytaði av smáum, avbyrgdum samfeløgum, sum liggja spjødd yvir stór landaøki. Londini eru soleiðis knýtt saman av søguligum og mentanarligum felagseyðkennum umframt nátturuligu og búskaparligu fyritreytunum.

Serligu mentanarligu og landafrøðiligu umstøðurnar hjá Føroyum, Íslandi og Grønlandi vórðu umrødd politiskt tíðliga í 1980unum. Útnorðurlondini samdust um at skipa seg í ein tingmannafelagsskap. Setningurin skuldi vera samstarv um felags mál umframt í felag at skipa fyri góðum samstarvi við Norðurlandaráðið og aðrar felagsskapir og stovnar um útnorðurviðurskifti..

Tingmannaráð Útnorðurs varð soleiðis stovnað í 1985.

Í 1997 varð navnið broytt til Útnorðurráðið. Hetta varð gjørt, tá tingini í útnorði samtyktu núverandi sáttmálaskjalið, samstundis sum nýggja starvsskipanin varð samtykt av ársfundinum sama árið.

Føroya Løgting, Íslendska Altingið og Grønlendska Landstingið velja 6 umboð hvør til Útnorúrráðið, t.v.s. 18 limir íalt. Limirnir vera valdir eftir partapolitiskum lutfalli, ella sambært galdandi reglur, ið limalandið annars hevur.

Ársfundurin er hægsti myndugleiki Ráðsins, meðan vanliga arbeiðið verður skipað og útint av formansskapinum. Í formansskapinum eru ein limur úr hvørjum landi skipaðir við formanni og tveimum næstformonnum. Formanskapurin skiftir á hvørjum ári.

Virksemi Ráðsins verður framt við tilráðingum, sum verða sendar tingunum í limalondunum. Tá hesar eru samtyktar, verða tær lagdar til viðkomandi landsstýrismann at seta í verk.

Stevna ráðsins er

  • at samstarva um áhugamálini hjá londunum í útnorðri
  • Saman at varða av tingfeingi og menan í londunum í útnorðri, hjálpa til at menna áhugamál í útnorðri um stjórnir og landsstýri, ikki minst, tá ið álvarsom mál stinga seg upp um, hvussu tilfeingið skal verða skipað, dálkan o.a.
  • Fremja samstarv hjá stjórnum og landsstýrum í útnorðri.
  • At arbeiða saman við Norðurlandaráðnum og vera millumliður í áhugamálum hjá londunum í útnorðri í norðurlendskum samstarvi.
  • Vera millumliður at røkja tingsamstarv

Formansskapur Útnorðurráðsins

Arbeiði Ráðsins verður fyriskipað og leitt av formansskapinum, sum er ráðsformaðurin og ein limur úr hvørjari av hinum báðum sendinevndunum.

Føroyska sendinevndin

Føroyska sendinevndin í Útnorðurráðnum verður vald av Føroya løgtingi.

Kári Páll Højgaard : Delegationsformand og Præsident

Kári Páll Højgaard

Delegationsformand og Præsident

kariph@logting.fo

Nýji Sjálvstýri

Jørgen Niclasen : næstformand

Jørgen Niclasen

næstformand

jorgen@logting.fo

Fólkaflokkurin

Bjørt Samuelsen :

Bjørt Samuelsen

bjorts@logting.fo

Tjóðveldi

Joen Magnus Rasmussen :

Joen Magnus Rasmussen

joenmr@logting.fo

Fólkaflokkurin

Magni Laksáfoss :

Magni Laksáfoss

magnil@logting.fo

Sambandsflokkurin

Bill Justinussen :

Bill Justinussen

billj@logting.fo

Miðflokkurin

Suppleanter
Rodmundur Nielsen, Janus Rein, Alfred Olsen, Rigmor Dam, Kristina Háfoss, Jenis av Rana

Grønlendska sendinevndin

Grønlendska sendinevndin í Útnorðurráðnum verður vald av grønlendska landstinginum.
Grønlendsku limir Útnorðurráðsins eru:

Hans Enoksen : Delegationsformand og 1.vicepræsident

Hans Enoksen

Delegationsformand og 1.vicepræsident

hans@inatsisartut.gl

Partii Naleraq,
Grønland

Stine Egede : næstformand

Stine Egede

næstformand

sege@inatsisartut.gl

Inuit Ataqatigiit,
Grønland

Steen Lynge :

Steen Lynge

kelbe@inatsisartut.gl

Demokraatit,
Grønland

Anders Olsen :

Anders Olsen

anols@inatsisartut.gl

Siumut,
Grønland

Nikkulaat Jeremiassen :

Nikkulaat Jeremiassen

nije@inatsisartut.gl

Siumut,
Grønland

Múte Bourup Egede :

Múte Bourup Egede

mube@nanoq.gl

Inuit Ataqatigiit,
Grønland


Suppleanter
Doris Jakobsen, Jens Immanuelsen, Finn Karlsen, Anders Olsen, Agathe Fontain, Ane Hansen

Íslandska sendinevndin

Íslendska sendinevndin í Útnorðurráðnum verður vald av Íslendska Altinginum.

Íslendsku limirnir í Útnorðurráðnum:

Guðjón S. Brjánsson : 2.vicepræsident

Guðjón S. Brjánsson

2.vicepræsident

gudjonb@althingi.is

Samfylkingin, Ísland

Þórunn Egilsdóttir : næstformand

Þórunn Egilsdóttir

næstformand

thorunne@althingi.is

Framsóknarflokkurinn

Bryndís Haraldsdóttir :

Bryndís Haraldsdóttir

bryndish@althingi.is

Sjálfstæðisflokkurinn

Lilja Rafney Magnúsdóttir :

Lilja Rafney Magnúsdóttir

lrm@althingi.is

Vinstri-Græn

Inga Sæland :

Inga Sæland

ingasaeland@althingi.is

Flokkur fólksins

Ásmundur Friðriksson :

Ásmundur Friðriksson

asmundurf@althingi.is

Sjálfstæðisflokkurinn


Suppleanter
Ásmundur Einar Daðason, Haraldur Einarsson, Lilja Rafney Magnúsdóttir, Óttarr Proppé, Jón Gunnarsson, Sigríður Ingibjörg Ingadóttir

Virksemi Ráðsins

Vestnordisk Råd arbejder primært ud fra de i Charteret og Forretningsordenen definerede sætninger.

Årsmødet er Rådets højeste myndighed.

Temakonferencerne har til formål at belyse emner og temaer, som Rådet har besluttet sig til at fokusere nærmere på. Konferencerne danner ofte samtidig grundlag for rekommandationer til landenes parlamenter.

Af øvrig virksomhed kan Vestnordisk Råd beslutte at beskæftige sig med emner og tiltag, som måtte være af vigtighed og interesse for vestnordisk samarbejde.

Vestnordisk Råd har ikke mulighed for at bidrage med økonomisk støtte til mulige ansøgere.