Islandsk version findes nedenfor/Greinin er á íslensku fyrir neðan.
Denne artikel om søredningssamarbejde i Vestnorden publiceres i dag samtidig i aviserne Dimmalætting på Færøerne, Sermitsitaq i Grønland og Morgunblaðið i Island af Vestnordisk Råds Præsidium: Karl V. Matthíasson altingsmedlem og Vestnordisk Råds formand, Ruth Heilmann Grønlands Landstings formand og Rådets viceformand, Kári P. Højgaard medlem af Færøernes Lagting og Rådets viceformand.
Redningsberedskabet i Nordatlanten må styrkes
Vestnordisk Råds landsdelegationer har fremlagt forslag til parlamentsbeslutninger i det færøske Lagting, det grønlandske Landsting og det islandske Alting, hvori der opfordres til øget samarbejde og samråd om sikkerheds- og redningsspørgsmål mellem landene i Vestnorden og med andre stater ved Nordatlanten. Forslaget har sin rod i den rekommandation, som blev vedtaget på Vestnordisk Råds årsmøde, der blev holdt i Grønland sidste efterår. Mødet opfordrede regeringerne i Island, på Færøerne og i Grønland til at tage initiativer i dette vigtige spørgsmål og at arbejde for, at der holdes fælles redningsøvelser med henblik på at koordinere beredskab og tilpasse indsatsen ved alvorlige ulykker i Nordatlanten.
Sag af vestnordisk interesse
Vestnordisk Råd er det formelle samarbejdsorgan for parlamenterne i de tre lande. Rådet lægger stor vægt på denne sag, eftersom et af rådets hovedformål er at værne om Nordatlanten og tale dens sag, foruden at fremme vestnordiske interesser. Det er en indlysende basal interesse for landene i Vestnorden, der alle er omgivet af hav, at der findes et permanent og relevant sikkerheds- og redningsberedskab i og omkring Nordatlanten.
Øget trafik – utilstrækkelig beredskab
Det står klart, at der i området ikke længere findes et tilstrækkeligt beredskab til at reagere på ulykker i afsides egne eller langt fra land, ikke mindst efter at de amerikanske myndigheder har trukket deres helikopterredningskorps og brændstoftransportfly tilbage fra Island. Samtidig med at det står klart, at såvel erhvervsvirksomheden, som f.eks. udnyttelsen af naturressourcer, og skibstrafikken i Nordatlanten til stadighed øges og dermed også risikoen for ulykker. Med isens smeltning er der i det høje nord blevet åbnet sejlruter, som hidtil ellers har været lukkede. Adgangen til naturressourcer er på samme vis blevet nemmere, samtidig med at ny teknologi letter ressourceudnyttelsen. Jo mere smeltningen tiltager og havisen mindskes, øges disse muligheder yderligere.
Dårligt udstyrede skibe
Vi er allerede nu blevet vidner til en øget interesse for området både i erhvervslivet og i form af en tiltagende turisme i området. Det gælder ikke mindst passagerskibsfarten, som er vokset betydeligt i området. Sejladsen med krydstogtskibe øges f.eks. fra år til år ved Grønland. Ingen behøver at tvivle om de risici, der her lurer under overfladen. Den fare, der hidrører fra isen, tiltager yderligere set i lyset af, at mange af dem, der styrer krydstogtskibene, har begrænset eller slet ingen uddannelse eller erfaring til at møde de betingelser, der hersker i det høje nord. En grund til yderligere bekymring er, at mange af de krydstogt- og transportskibe, der sejler i området, ikke er bygget til disse betingelser.
Øget ulykkesrisiko
Vi står således over for en øget risiko for tab af menneskeliv og skader på miljøet i Nordatlanten. Vi kan ved at arbejde endnu tættere sammen i regionen forbedre vilkårene for vores respektive landes udmærkede beredningsmyndigheder som bør over højt kvalificeret stab. Vi, der udgør Vestnordisk Råds præsidium, anser det derfor for vigtigt, at der findes en løsning på problemerne i form af et permanent og relevant beredskab til søs og i land, ved at forstærke samarbejde, samråd og koordinering på redningsområdet mellem landene ved Nordatlanten. Vi skal herunder opfordre til, at der arbejdes på at sikre, at lodssystemet genoprettes, således at der altid er en lokalkendt tilstede på krydstogtsskibe som sejler ved kystfarvande i Vestnorden.
Derfor har Vestnordisk Råd tilskyndet de vestnordiske landes regeringer til at arbejde for, at landene i området øger deres indbyrdes samarbejde og samråd med henblik på at kunne reagere på ulykker på tilfredsstillende måde. Vi har opfordret regeringerne til at arbejde for dette som et vigtigt supplement til de bilaterale aftaler, der findes. Vi anser bilaterale aftaler for værende af det gode, men mener, at der skal mere til, for at det bliver muligt at reagere på alvorlige ulykker, der kan ske i området. Vestnordisk Råd anbefaler derfor, at der holdes fælles redningsøvelser med deltagelse af alle de lande, der ligger ud i Nordatlanten.
Alle må deltage i koordineringen
Vi glæder os over den modtagelse, som disse ideer fra Rådet har fået. Nordisk Råd har taget udfordringen op, hvad der forhåbentlig vil føre til, at regeringerne i alle de nordiske lande vil arbejde på at fremme sagen. Men det er samtidig afgørende vigtigt også at få USA, Rusland og Canada med til et sådant samråd. Alle de lande, der har interesse i, at der i området findes et beredskab til at reagere på den værst tænkelige situation, må deltage i en sådan koordinering.
Vestnordisk Råd afholder 5. og 6. juni en temakonference på Færøerne, hvor samarbejde og samråd om redningsspørgsmål i Nordatlanten bliver diskuteret. Rådet har samlet repræsentanter for de vestnordiske landes parlamenter og regeringer, alle regionens vigtigste ledere på redningsområdet, repræsentanter fra de øvrige parlamenter i Norden samt forskellige eksperter til at deltage i konferencen.
Udover alt det, der her er blevet opregnet, anser vi samarbejde omkring så ambitiøst et formål for et initiativ i redning af en stadig fredeligere sameksistens i området. Vi er overbeviste om, at regeringerne vil arbejde hen imod dette mål, for tilfredsstillende redningsberedskab er livsnødvendigt.
Islandsk version/ Greinin á íslensku
Grein þessi um samstarf um björgunarmál á Norður-Atlantshafi birtist samtímis í dag í blöðunum Dimmalætting í Færeyjum, Sermitsitaq á Grænlandi og Morgunblaðinu. Greinarhöfundar eru Karl V. Matthíasson þingmaður og formaður Vestnorræna ráðsins og varaformenn ráðsins Ruth Heilmann formaður Grænlandsþings og Kári P. Højgaard þingmaður á Lögþingi Færeyja.
Efla þarf björgunarviðbúnað á Norður-Atlantshafi
Landsdeildir Vestnorræna ráðsins hafa lagt þingsályktunartillögur fyrir Lögþing Færeyja, Landsþing Grænlands og Alþingi Íslands þar sem hvatt er til aukinnar samvinnu og samráðs um öryggis- og björgunarmál milli Vestur-Norðurlanda og við önnur ríki við Norður-Atlantshaf. Tillagan á rætur sínar að rekja til ályktunar aðalfundar Vestnorræna ráðsins sem haldinn var á Grænlandi síðasta haust. Hvatti fundurinn ríkisstjórnir Íslands, Færeyja og Grænlands til að taka frumkvæði í þessu mikilvæga máli og stuðla að því að komið verði á sameiginlegum björgunaræfingum til að samræma viðbúnað og samhæfa viðbrögð við alvarlegum slysum á Norður-Atlantshafi.
Vestnorrænt hagsmunamál
Vestnorræna ráðið er formlegur samstarfsvettvangur þinganna í löndunum þremur. Ráðið lætur málið til sín taka enda er eitt af meginmarkmiðum ráðsins að gæta og tala máli Norður-Atlantshafsins auk þess að vinna vestnorrænum hagsmunamálum framgang. Ljóst er að grundvallarhagsmunamál Vestur-Norðurlanda, sem umkringd eru sjó, að varanlegur og viðeigandi öryggis- og björgunarviðbúnaður sé fyrir hendi í og við Norður-Atlantshaf.
Aukin umferð – ófullnægjandi viðbúnaður
Það er öllum ljóst að á svæðinu er ekki lengur til staðar nægilegur búnaður til að bregðast við slysum á afskekktum stöðum eða langt frá landi eftir að bandarísk stjórnvöld drógu þyrlubjörgunarsveit sína ásamt eldsneytisvélum frá Íslandi. Á sama tíma er ljóst að bæði atvinnustarfsemi eins og vinnsla náttúruauðlinda og skipaumferð um Norður-Atlantshaf fer sívaxandi og þar með slysahætta. Með bráðnun íss hafa siglingaleiðir á norðurslóðum opnast sem jafnan hafa verið lokaðar. Aðgengi að náttúruauðlindum hefur á sama hátt orðið auðveldara auk þess sem ný tækni auðveldar auðlindanýtingu. Eftir því sem bráðnunin verður meiri og hafís minnkar aukast þessir möguleikar enn.
Illa búin skip
Við höfum nú þegar orðið vitni að auknum áhuga á svæðinu bæði í atvinnulífinu og í aukningu ferðamanna á svæðinu. Það á ekki síst við um siglingu farþegaskipa en þeim hefur fjölgað gífurlega á svæðinu. Siglingum skemmtiferðaskipa fjölgar til að mynda ár frá ári við Grænland. Það þarf enginn að velkjast í vafa um þær hættur sem þar mara í hálfu kafi. Hættan sem stafar af ísnum eykst enn í ljósi þess að margir þeirra sem þar stjórna skemmtiferðaskipunum hafa litla eða enga menntun eða reynslu af aðstæðum sem ríkja á norðurslóðum. Það eykur enn áhyggjurnar þegar til þess er hugsað að mörg skemmtiferða- og flutningaskipanna sem þar sigla eru ekki byggð fyrir slíkar aðstæður.
Aukin slysahætta
Við stöndum þannig frammi fyrir aukinni hættu á mannskaða- eða umhverfisslysum á Norður-Atlantshafi. Með því að auka samstarf landa er hægt að efla enn frekar hinar öflugu og vel mönnuðu björgunarsveitir sem til staðar eru í hverju landi fyrir sig. Við sem skipum forsætisnefnd Vestnorræna ráðsins teljum því mikilvægt að fundin verði á því lausn með varanlegum og viðeigandi viðlegu- og björgunarbúnaði á sjó og landi með því að auka samvinnu, samráði og samhæfingu á sviði björgunarmála landanna við Norður-Atlantshaf.
Því hefur Vestnorræna ráðið hvatt ríkisstjórnir Vestur-Norðurlanda til stuðla að því að löndin á svæðinu auki samvinnu og samráð sín á milli til að geta brugðist við vá með fullnægjandi hætti. Við höfum skorað á stjórnvöld að stuðla að slíku til viðbótar við tvíhliða samkomulög sem fyrir eru. Við teljum tvíhliða samkomulög af hinu góða en teljum að meira þurfi til að hægt sé að bregðast við alvarlegum slysum sem kunna að verða svæðinu. Vestnorræna ráðið mælir því með að komið verði á sameiginlegri björgunaræfingu allra landa sem liggja að Norður-Atlantshafi.
Allir verða að koma að samhæfingunni
Við fögnum þeim móttökum sem þessi hugmynd ráðsins hefur hlotið. Norðurlandaráð hefur tekið áskorunina upp sem vonandi mun hafa í för með sér að ríkisstjórnir allra Norðurlanda muni vinna að framgangi málsins. En það er jafnframt afar mikilvægt að fá til slíks samráðs bæði Bandaríkin, Rússland og Kanada. Öll lönd sem hagsmuna eiga að gæta í því að á svæðinu sé viðbúnaður til að bregðast við hinu versta verða að koma að slíkri samhæfingu.
Vestnorræna ráðið stendur fyrir þemaráðstefnu í Færeyjum 5. og 6. júní þar sem samvinna og samráð um björgunarmál á Norður-Atlantshafi verða til umræðu. Til ráðstefnunnar hefur ráðið fengið ráðherra úr öllum ríkisstjórnum vestnorrænu landanna, alla helstu yfirmenn björgunarmála á svæðinu, fulltrúa þinga annarra Norðurlanda auk ýmissa sérfræðinga.
Fyrir utan allt það sem hér hefur verið talið þá teljum við samvinnu um svo háleit markmið stuðla að enn friðsamlegri samvist ríkja á svæðinu. Við erum þess fullviss að stjórnvöld munu vinna að þessu markmiði enda er fullnægjandi björgunarviðbúnaður lífsnauðsynlegur.
